Cần cộng đồng trách nhiệm để “cứu” sông sài gòn

Sông sài gòn với tổng bề dài hơn 280km đi qua các tỉnh Tây Ninh , Bình Dương và TP.Hồ Chí Minh. Sông sai gon bắt nguồn từ lưu vực hồ Dầu Tiếng đến ngã ba sông Đồng Nai và giữ vai trò quan yếu trong việc cung cấp nước sinh hoạt , công nghiệp , nông nghiệp cho 3 xứ sở này. Lưu vực sông sài gòn bao gồm 2 huyện thuộc Tây Ninh , 5 huyện thuộc Bình Dương và 20 quận và huyện thuộc TP.Hồ Chí Minh. Nguồn nước mặt trên lưu vực sông sài gòn được xem là nguồn nước chủ yếu phục vụ người ốm cho hồ hết các hoạt động phát triển kinh tế xã hội trong toàn lưu vực , tổng lượng dòng chảy bề mặt của các sông suối trong lưu vực đổ ra biển hàng năm gần 3 tỷ m3. Thời kì qua các kênh rạch càng bị thu hẹp về diện tích dòng chảy trong khi đó lại phải gánh chịu lượng nước thải phần lớn chưa qua xử lí. Điều này khiến chất lượng nước mặt của khu vực hạ lưu sông sài gòn - khu vực TP.Hồ Chí Minh ngày một suy giảm về chất lượng. Nồng độ dầu trong nước có xu hướng tăng dần mỗi năm từ 1 , 9-2 , 1 lần , môi trường ô nhiễm vi sinh tăng vọt với hàm lượng Coliform tại các trạm quan trắc chất lượng nước đo được vượt chuẩn cho phép từ 5-71 lần. Nguyên do chính của việc suy giảm chất lượng nước trên sông sai gon là do tốc độ tăng thêm của các khu công nghiệp , khu chế xuất , cụm công nghiệp và các thành thị dọc theo lưu vực sông. Nước thải thành thị và công nghiệp chưa qua xử lí đã làm cho khả năng tự làm sạch của sông kém đi. Theo quy hoạch phát triển của các thành phố trên khu vực đến năm 2020 lưu vực sông sài gòn sẽ có khoảng 39 khu công nghiệp , khu chế xuất trong đó TP.Hồ Chí Minh là 19 khu công nghiệp , khu chế xuất. Hiện nay trong số 27 Khu công nghiệp , khu chế xuất đang hoạt động trên lưu vực qua kết quả khảo sát liệt kê sơ bộ thì chỉ có 10 khu có hệ thống giao thông xử lí nước thải tập trung đã đi vào hoạt động , còn lại hoặc đang xây dựng hoặc chưa có hệ thống giao thông xử lí nước thải tập trung. Lượng nước thải từ các khu công nghiệp , khu chế xuất này vào sông sài gòn đổ đồng khoảng 70.034m3/ ngày đêm. Theo dự báo của các nhà khoa học đang nghiên cứu dự án Xây dựng hạn mức xả thải trên sông sài gòn đến năm 2020 , lưu lượng nước thải công nghiệp từ các khu công nghiệp , khu chế xuất sẽ trên 319.425m2/ ngày đêm. Với con số dự báo này có 3 kịch bản giả thiết được đề ra: nếu chất lượng nước thải công nghiệp vẫn như hiện nay thì đến năm 2020 các chất môi trường ô nhiễm như COD , BOD5 sẽ tăng gấp 4-6 lần , tải lượng N tổng sẽ gấp 55 lần hiện nay và đây là một bức tranh rất xấu cho môi trường. Ví như chất lượng nước thải từ các khu công nghiệp , khu chế xuất đạt loại B thì lượng COD , BOD5 sẽ tăng khoảng 2 lần. Ví như chất lượng nước thải từ các khu công nghiệp , khu chế xuất đảm bảo đạt loại A thì nồng độ các chất môi trường ô nhiễm trong nước cũng chỉ tương đương với hiện nay. Đối với nước thải sinh hoạt đến năm 2020 dự báo con số này sẽ vào khoảng 2 triệu m3/ ngày đêm , tải lượng môi trường ô nhiễm do nước thải sinh hoạt sẽ tăng thêm từ 1 , 5-2 lần. Theo tấn sĩ Nguyễn Kỳ Phùng- Chủ nhiệm đầu đề , việc tăng mức thu phí nước thải sẽ bổ sung nguồn kinh phí đáng kể vào ngân sách quốc gia , tuy nhiên có xác xuất đánh giá được rằng số tiền này không làm giảm tải lượng môi trường ô nhiễm thải vào nguồn nước mà cần có một định mức quy định mức xả thải của các nguồn thải. Ngoài việc hoàn thành phần mềm toan tính tổng tải lượng tối đa ngày trên sông sài gòn , nhóm nghiên cứu đã hoàn thiện mô hình tổng tải lượng giới hạn cho các nguồn thải cho phép thải ra sông... Tuy vậy những cố gắng của các nhà khoa học TP.Hồ Chí Minh nhằm cứu sông sài gòn liệu có hiệu quả nếu không có sự đồng tâm , tán thành cùng kết hợp thực hành của các xứ sở trên lưu vực là Bình Dương và Tây Ninh? Bởi TP.Hồ Chí Minh cũng chỉ là một xứ sở thuộc khu vực hạ lưu sông sai gon , nếu không có sự kết hợp thì dù hạ nguồn tốn bao công sức làm “sạch” thì kết quả cũng chẳng thể như trông đợi. Thiên phẩm bình .